Een bedrijf in het buitenland overnemen brengt andere aandachtspunten met zich mee dan een bedrijfsovername in Nederland. Naast de gebruikelijke financiële, commerciële en juridische aspecten krijg je te maken met een ander rechtsstelsel, lokale fiscale regels, arbeidsrecht, vergunningen en mogelijk een andere valuta. Ook mededingingstoezicht en regels voor buitenlandse investeringen kunnen een rol spelen.

Wie daar onvoldoende op anticipeert, loopt het risico op vertragingen, onverwachte kosten, fiscale problemen of risico’s die pas na de overname zichtbaar worden.

Met een goede voorbereiding en de juiste begeleiding zijn deze risico’s goed beheersbaar. Bij FBM Corporate Finance begeleiden we Nederlandse ondernemers bij internationale overnames via ons internationale fusies-en-overname netwerk Fusio Global Partners. Van de eerste structuurkeuze en waardering tot due diligence, onderhandelingen en closing.

In dit artikel bespreken we de belangrijkste aandachtspunten als je een bedrijf in het buitenland overneemt.

Kernpunten op een rij

De transactievorm is bepalend: de keuze tussen een aandelenovername, activaovername of juridische fusie bepaalt de risicoverdeling, fiscale gevolgen en complexiteit van de transactie.

Fiscaliteit vereist maatwerk: bij een buitenlandse bedrijfsovername spelen onder meer vennootschapsbelasting, dividendstromen, bronheffingen, btw, overdrachtsbelastingen en belastingverdragen een rol.

Due diligence gaat over de grens: naast financieel en commercieel onderzoek moet je de onderneming juridisch en fiscaal laten onderzoeken volgens de regels van het land waarin de onderneming actief is.

Valutarisico kan een belangrijke factor zijn: bij een overname buiten de eurozone kunnen wisselkoersen invloed hebben op de koopprijs, financiering en toekomstige kasstromen.

Werknemers hebben rechten: bij een overgang van onderneming kunnen arbeidsovereenkomsten en arbeidsvoorwaarden overgaan op de koper. Daarnaast kunnen informatie- en adviesverplichtingen gelden.

Toezichthouders kunnen de transactie beïnvloeden: afhankelijk van de omvang, sector en betrokken landen kunnen meldingen of goedkeuringen nodig zijn.

Een bedrijf in het buitenland overnemen: welke transactievorm past bij de deal?

De eerste beslissing bij een buitenlandse bedrijfsovername is de juridische vorm van de transactie. Die keuze bepaalt in belangrijke mate de complexiteit, de risicoverdeling en de fiscale uitkomst van de deal.

Aandelenovername versus activaovername

Bij een aandelenovername neemt de koper de aandelen in de doelvennootschap over. De onderneming blijft als juridische entiteit bestaan. Daarmee blijven ook de bestaande contracten, verplichtingen, vergunningen en historische risico’s in beginsel binnen de onderneming aanwezig.

Bij een activaovername koopt de koper specifieke activa en eventueel bepaalde passiva van de onderneming. Dat biedt meer mogelijkheden om te bepalen welke onderdelen worden overgenomen, maar brengt vaak meer juridische en praktische formaliteiten met zich mee.

Bij een bedrijfsovername in het buitenland komt daar een extra dimensie bij. De doelvennootschap valt doorgaans onder het recht van het land waar zij is gevestigd. Daardoor moet bijvoorbeeld worden onderzocht hoe aandelenoverdracht, contractsovername, vergunningen, zekerheden en aansprakelijkheden lokaal zijn geregeld.

De keuze tussen aandelen en activa is daarom niet alleen een commerciële of fiscale keuze. Het is een belangrijk onderdeel van de totale dealstructuur.

Grensoverschrijdende fusie of juridische herstructurering

In sommige situaties kan een grensoverschrijdende fusie, splitsing of andere juridische herstructurering een alternatief zijn voor een reguliere aandelen- of activaovername.

Binnen de Europese Unie bestaan hiervoor geharmoniseerde regels. De EU Mobiliteitsrichtlijn biedt onder voorwaarden mogelijkheden voor grensoverschrijdende fusies, splitsingen en omzettingen.

Dit soort transacties zijn juridisch aanzienlijk complexer dan een reguliere aandelenovername. Aandeelhouders, schuldeisers en werknemers kunnen specifieke rechten hebben en in meerdere landen moeten formele procedures worden gevolgd.

Laat daarom vooraf onderzoeken welke transactievorm juridisch, fiscaal en praktisch het beste aansluit bij de overname.

Juridische aandachtspunten bij een bedrijfsovername in het buitenland

Bij het overnemen van een bedrijf in het buitenland moet niet alleen worden gekeken naar het Nederlandse recht. Ook het recht van het land waar de doelonderneming is gevestigd, kan bepalend zijn.

Denk onder meer aan:

• de juridische eigendomsstructuur van de onderneming;
• bevoegdheden van bestuurders en aandeelhouders;
• bestaande zekerheden en pandrechten;
• contracten met klanten en leveranciers;
• vergunningen en licenties;
• intellectueel eigendom;
• privacy- en dataverwerking;
• medezeggenschap en arbeidsrecht;
• sectorale regelgeving;
• lopende procedures en claims.

Daarnaast kunnen mededingingstoezicht en regels voor buitenlandse investeringen relevant zijn.

Mededingingscontrole bij een internationale bedrijfsovername

Ook een Nederlandse ondernemer die een buitenlands bedrijf overneemt, kan met mededingingstoezicht te maken krijgen. Dat hangt onder meer af van de omzet van de betrokken ondernemingen en van de gevolgen van de transactie voor de Nederlandse of Europese markt.

Voor een melding bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM) gelden omzetdrempels. Bij zeer grote internationale transacties kan de Europese Commissie bevoegd zijn.

Bij een buitenlandse bedrijfsovername moet daarom al tijdens de voorbereidingsfase worden vastgesteld welke mededingingsautoriteit(en) bevoegd zijn en of een melding of goedkeuring nodig is.

Investeringstoetsing en de Wet Vifo

Voor bepaalde transacties kan daarnaast een veiligheidstoets relevant zijn. De Nederlandse Wet veiligheidstoets investeringen, fusies en overnames (Wet Vifo) geldt voor bepaalde investeringen, fusies en overnames die een risico kunnen vormen voor de nationale veiligheid.

De wet richt zich onder meer op specifieke vitale aanbieders en ondernemingen die beschikken over sensitieve technologie.

Voor een Nederlandse koper die een buitenlandse onderneming overneemt, is daarnaast belangrijk om te controleren of het land waarin de doelonderneming is gevestigd zelf een investeringstoets of andere meldplicht kent. De regels verschillen per land.

Welke fiscale aandachtspunten zijn er bij een bedrijfsovername in het buitenland?

Fiscaliteit is een van de belangrijkste aandachtspunten bij een internationale bedrijfsovername. De uiteindelijke fiscale uitkomst wordt bepaald door de transactievorm, de structuur van de koper, de fiscale woonplaats van de betrokken ondernemingen en de landen die bij de transactie zijn betrokken.

Een overname die commercieel aantrekkelijk lijkt, kan door fiscale gevolgen een ander rendement opleveren dan vooraf verwacht.

Aandelenovername versus activaovername

Bij een aandelenovername verkrijgt de koper de aandelen in de doelvennootschap. Bij een activaovername worden afzonderlijke bedrijfsmiddelen, activiteiten en eventueel verplichtingen overgenomen.

Dat verschil kan fiscaal belangrijk zijn.

Voor een Nederlandse koper moet onder meer worden gekeken naar:

• de fiscale behandeling van de aankoopprijs;
• de afschrijving op overgenomen activa;
• eventuele goodwill;
• lokale overdrachtsbelastingen;
• btw;
• latente belastingverplichtingen;
• fiscale verliezen;
• bronheffingen;
• de toepassing van belastingverdragen;
• de Nederlandse fiscale behandeling van buitenlandse inkomsten.

Bij een activaovername kan bijvoorbeeld een andere fiscale boekwaarde van bepaalde activa ontstaan, terwijl bij een aandelenovername bestaande fiscale risico’s binnen de doelvennootschap blijven.

Nederlandse deelnemingsvrijstelling

Een belangrijk Nederlands fiscaal aandachtspunt bij het overnemen van een buitenlands bedrijf is de deelnemingsvrijstelling. Onder voorwaarden kunnen voordelen uit een deelneming, zoals dividenden en verkoopwinsten, in Nederland buiten de heffing van vennootschapsbelasting blijven.

Of de deelnemingsvrijstelling daadwerkelijk van toepassing is, hangt af van de structuur en omstandigheden van de specifieke deelneming. Daarom moet de fiscale structuur al vóór het uitbrengen van een definitief bod worden beoordeeld.

Dividendstromen, rente en bronheffingen

Na het overnemen van een bedrijf in het buitenland kunnen geldstromen ontstaan tussen Nederland en de buitenlandse onderneming. Denk aan dividenden, rente, management fees en royalty’s.

Daarbij kunnen lokale bronheffingen worden ingehouden. Belastingverdragen en Europese regelgeving kunnen onder voorwaarden zorgen voor een lager tarief of een vrijstelling.

Ook de manier waarop de overname wordt gefinancierd is hierbij relevant. Een financiering via een Nederlandse holding, lokale financiering of een combinatie daarvan kan verschillende fiscale gevolgen hebben.

Laat daarom niet alleen de overname zelf doorrekenen, maar ook de verwachte geldstromen ná de overname.

Verrekenprijzen en intercompanytransacties

Na de overname ontstaan vaak transacties tussen de Nederlandse koper en de buitenlandse dochteronderneming.

Denk aan:

• management fees;
• financiering;
• rente;
• licenties;
• levering van goederen;
• ondersteunende diensten.

Voor deze transacties gelden transfer-pricingregels. De gehanteerde prijzen en voorwaarden moeten zakelijk zijn.

Due diligence bij het overnemen van een bedrijf in het buitenland

Due diligence is al complex bij een Nederlandse bedrijfsovername. Bij een buitenlandse overname komen daar meerdere lagen van onzekerheid bij.

Je hebt te maken met een ander rechtsstelsel, mogelijk andere accountingregels, een andere taal en een andere zakelijke cultuur. Ook informatievoorziening en financiële rapportage kunnen anders zijn georganiseerd.

Een gestructureerde aanpak met lokale expertise is daarom essentieel.

Juridische en fiscale due diligence

Bij het overnemen van een bedrijf in het buitenland moet due diligence plaatsvinden vanuit het perspectief van zowel de Nederlandse koper als het land waarin de doelonderneming actief is.

Lokale adviseurs moeten onder meer onderzoeken:

• bestaande belastingverplichtingen;
• lopende fiscale procedures;
• fiscale verliezen;
• contractuele verplichtingen;
• vergunningen;
• arbeidsrechtelijke verplichtingen;
• pensioenverplichtingen;
• intellectueel eigendom;
• lopende claims;
• milieuverplichtingen;
• lokale regelgeving.

De Nederlandse en buitenlandse adviseurs moeten daarbij goed samenwerken. Juist op het snijvlak van twee rechtsstelsels kunnen risico’s ontstaan die bij een uitsluitend nationale due diligence over het hoofd worden gezien.

Financiële en commerciële due diligence

Ook de financiële analyse vraagt extra aandacht.

De doelonderneming kan bijvoorbeeld rapporteren volgens lokale accountingregels, terwijl de Nederlandse koper de cijfers op een andere manier beoordeelt. Daardoor kunnen verschillen ontstaan in EBITDA, voorzieningen, voorraadwaardering, pensioenverplichtingen of andere financiële posten.

Daarnaast moet worden gekeken naar:

• de kwaliteit van de financiële rapportage;
• afhankelijkheid van belangrijke klanten;
• afhankelijkheid van leveranciers;
• intercompanytransacties;
• lokale financieringen;
• pensioenverplichtingen;
• arbeidskosten;
• huur- en vastgoedverplichtingen;
• noodzakelijke investeringen.

Een goede due diligence gaat daarmee verder dan de vraag of de cijfers van de verkoper kloppen. De vraag is vooral: wat koop ik daadwerkelijk en welke verplichtingen komen mee?

Wat moet je controleren vóór de overname van een buitenlands bedrijf?

Geen internationale transactie zou moeten worden afgerond zonder dat in ieder geval de volgende punten zijn gecontroleerd:

• Openstaande btw- en vennootschapsbelastingrisico’s in het doelland
• Fiscale verliezen en andere fiscale rechten
• Latente belastingverplichtingen
• Intellectueel eigendom en de registratie daarvan
• Arbeidsrechtelijke verplichtingen en lopende personeelsgeschillen
• Pensioenverplichtingen
• Belangrijke klant- en leverancierscontracten
• Sectorale vergunningen
• Lopende juridische procedures en claims
• Milieuverplichtingen
• Intercompanytransacties
• Financieringen en zekerheden
• Bescherming van bedrijfsgeheimen en data
• Contractuele fiscale vrijwaringen en garanties in de koopovereenkomst
• Eventuele mededingings- en investeringstoetsen

Een bedrijf buiten de eurozone overnemen: hoe ga je om met valutarisico?

Een Nederlandse ondernemer die een bedrijf overneemt in het Verenigd Koninkrijk, Zwitserland, de Verenigde Staten, Polen of een ander land buiten de eurozone krijgt te maken met een risico dat bij een Nederlandse overname meestal ontbreekt: de wisselkoers.

Hoe koersschommelingen de overnameprijs en kasstromen beïnvloeden

Een verandering in de wisselkoers kan gevolgen hebben voor:

• de uiteindelijke aankoopprijs;
• de financieringslasten;
• de waarde van de buitenlandse onderneming in euro’s;
• toekomstige dividenden;
• intercompanyleningen;
• operationele kasstromen;
• het uiteindelijke rendement op de investering.

Valutarisico moet daarom al tijdens de onderhandelingen en bij de financieringsstructuur worden meegenomen.

Praktische afdekkingsstrategieën

Veelgebruikte instrumenten zijn valutatermijncontracten, valutaopties en natuurlijke hedging via financiering in de lokale valuta.

Welke strategie passend is, hangt onder meer af van de omvang van de transactie, de looptijd, de valuta en de verwachte kasstromen.

Maak daarom al vóór closing inzichtelijk hoe gevoelig het rendement van de overname is voor wisselkoersbewegingen.

Werknemers en medezeggenschap bij een buitenlandse bedrijfsovername

Een buitenlandse bedrijfsovername heeft niet alleen gevolgen voor koper en verkoper. Ook werknemers, schuldeisers en minderheidsaandeelhouders kunnen rechten hebben.

Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen Nederlandse regels en de regels van het land waarin de doelonderneming gevestigd is.

Overgang van onderneming en werknemers

Wanneer sprake is van een overgang van onderneming, gaan arbeidsovereenkomsten onder de daarvoor geldende voorwaarden in beginsel mee over op de nieuwe werkgever. De overname zelf is geen geldige reden om werknemers te ontslaan.

Bij een buitenlandse overname moet daarnaast worden onderzocht hoe het lokale arbeidsrecht de overgang van onderneming regelt. De precieze bescherming en procedures kunnen per land verschillen.

Voor de Nederlandse onderneming die een buitenlands bedrijf overneemt, betekent dit dat personeelskosten, arbeidsvoorwaarden, pensioenregelingen, cao’s en eventuele ontslagverplichtingen onderdeel moeten zijn van de due diligence.

Medezeggenschap

Ook medezeggenschap kan invloed hebben op de timing van een overname.

In Nederland heeft een ondernemingsraad onder meer adviesrecht bij belangrijke financiële, economische en organisatorische besluiten, waaronder fusies en grote investeringen.

Bij een internationale bedrijfsovername moet daarom vroeg worden bepaald welke medezeggenschapsorganen betrokken moeten worden en in welk land welke procedure geldt.

Wachten met deze analyse tot vlak voor closing kan tot aanzienlijke vertraging leiden.

Bescherming van schuldeisers en minderheidsaandeelhouders

Bij een reguliere aandelenovername blijven schuldeisers in beginsel schuldeisers van dezelfde vennootschap. Bij juridische fusies, splitsingen of andere herstructureringen kunnen echter specifieke beschermingsregels gelden.

Ook minderheidsaandeelhouders kunnen bepaalde rechten hebben, afhankelijk van de gekozen transactievorm en de wetgeving van het betrokken land.

Dit is een belangrijk argument om al bij de structurering van de transactie vast te stellen welke juridische route het beste past.

Stappenplan voor het overnemen van een bedrijf in het buitenland

Een internationale overname verloopt in verschillende fasen. Wie vanaf het begin de juiste vragen stelt, voorkomt dure verrassingen en houdt de doorlooptijd beter onder controle.

1. Bepaal de uitgangspunten van de overname

Breng vooraf de strategische en financiële uitgangspunten van de acquisitie in kaart. Welke onderneming wil je overnemen, welke waarde heeft die onderneming en welke financiering is beschikbaar?

2. Bepaal de transactiestructuur

Onderzoek of een aandelenovername, activaovername of andere transactievorm het beste past bij de situatie. Laat de juridische en fiscale gevolgen van de verschillende opties vooraf beoordelen.

3. Onderzoek het land en de onderneming

Breng de relevante wet- en regelgeving, fiscale regels, arbeidsrechtelijke aspecten en mogelijke vergunningen in kaart. Controleer ook of mededingingsregels of investeringstoetsen van toepassing zijn.

4. Voer due diligence uit

Laat de onderneming financieel, commercieel, juridisch, fiscaal en operationeel onderzoeken. Schakel waar nodig lokale adviseurs in.

5. Bepaal de financiering en het valutabeleid

Bepaal hoe de overname wordt gefinancierd en welke gevolgen de financieringsstructuur heeft. Bij een overname buiten de eurozone moet ook het valutarisico worden meegenomen.

6. Onderhandel over de overname

Gebruik de resultaten van de due diligence bij de onderhandelingen over prijs, garanties, vrijwaringen, voorwaarden voor closing en eventuele aanvullende afspraken.

7. Regel de closing

Bij de closing worden de aandelen of activa overgedragen en wordt de koopprijs betaald. Daarnaast moeten alle noodzakelijke meldingen, registraties en goedkeuringen zijn afgerond.

8. Integreer de buitenlandse onderneming

Na de overname begint de integratie. Denk aan rapportages, financiële systemen, IT, personeel, commerciële processen en de samenwerking tussen de Nederlandse en buitenlandse organisatie.

Hoe lang duurt het om een bedrijf in het buitenland over te nemen?

De doorlooptijd van een buitenlandse bedrijfsovername verschilt sterk per transactie. Een relatief eenvoudige aandelenovername kan binnen enkele maanden worden afgerond. Bij grotere transacties, meerdere landen of complexe juridische structuren kan het proces zes tot twaalf maanden of langer duren.

“`

De doorlooptijden zijn indicatief. De werkelijke duur hangt onder meer af van de omvang van de transactie, de betrokken landen, de complexiteit van de due diligence, financiering, mededingingscontrole, eventuele investeringstoetsen en sectorale vergunningen.

Een grondige voorbereiding is geen luxe. Het is een van de effectiefste manieren om de doorlooptijd beheersbaar te houden, onverwachte kosten te voorkomen en de kans op een succesvolle closing te vergroten.

Veelgestelde vragen over een bedrijf in het buitenland overnemen

Waar moet ik op letten als ik een bedrijf in het buitenland overneem?

Let onder meer op de transactiestructuur, fiscale gevolgen, juridische risico’s, financiële positie, arbeidsrecht, vergunningen, mededingingsregels, investeringstoetsen en eventuele valutarisico’s. Een goede due diligence en lokale juridische en fiscale expertise zijn daarbij belangrijk.

Welke transactievorm is geschikt voor een buitenlandse bedrijfsovername?

Dat hangt af van de onderneming, het land, de fiscale situatie en de risico’s die je als koper wilt overnemen. Een aandelenovername is juridisch vaak eenvoudiger, terwijl een activaovername meer mogelijkheden kan bieden om specifieke activiteiten of activa te selecteren. De keuze moet per transactie worden beoordeeld.

Welke fiscale gevolgen heeft het overnemen van een bedrijf in het buitenland?

Dat hangt onder meer af van de transactievorm, het land waarin de onderneming is gevestigd en de structuur van de Nederlandse koper. Onderwerpen zijn onder andere vennootschapsbelasting, deelnemingsvrijstelling, bronheffingen, btw, overdrachtsbelasting en belastingverdragen.

Hoe werkt due diligence bij een buitenlandse bedrijfsovername?

Naast financieel en commercieel onderzoek moet de onderneming juridisch en fiscaal worden onderzocht volgens de regels van het betreffende land. Lokale adviseurs kunnen daarbij nodig zijn. De uitkomsten worden vervolgens meegenomen in de waardering, onderhandelingen en koopovereenkomst.

Moet ik een buitenlandse bedrijfsovername melden bij de ACM?

Dat is niet automatisch het geval. De meldplicht hangt onder meer af van de omzet van de betrokken ondernemingen en de gevolgen van de transactie voor de mededinging. Bij grote internationale transacties kan ook de Europese Commissie bevoegd zijn.

Heb ik een lokale adviseur nodig als ik een bedrijf in het buitenland overneem?

Bij een buitenlandse bedrijfsovername is lokale expertise vaak belangrijk. Een lokale jurist of fiscalist kent het recht en de regelgeving van het betreffende land. Een corporate-financeadviseur kan de verschillende adviseurs en werkstromen coördineren vanuit het perspectief van de Nederlandse koper.

Hoe lang duurt een bedrijfsovername in het buitenland?

Een buitenlandse bedrijfsovername kan enkele maanden duren, maar bij grotere of complexere transacties moet je rekening houden met zes tot twaalf maanden of langer. De doorlooptijd wordt onder meer bepaald door due diligence, onderhandelingen, financiering, goedkeuringen en de juridische structuur.

Een bedrijf in het buitenland overnemen?

Een bedrijf in het buitenland overnemen vraagt om een goede voorbereiding en een duidelijke transactiestructuur. Naast de gebruikelijke aandachtspunten bij een bedrijfsovername moet je rekening houden met de wet- en regelgeving van het land waarin de onderneming actief is.

De juiste structuur, een grondige due diligence en goede coördinatie tussen Nederlandse en lokale adviseurs kunnen veel risico’s voorkomen.

FBM Corporate Finance ondersteunt Nederlandse ondernemers bij bedrijfsovernames en internationale transacties. Via ons internationale netwerk kunnen we ook bij een bedrijfsovername in het buitenland de juiste lokale expertise inschakelen.

Wil je een bedrijf in het buitenland overnemen en wil je de transactie goed voorbereiden? Neem dan contact op met FBM Corporate Finance voor een eerste gesprek over de mogelijkheden.